Wat gebeurt er wanneer je een kind een materiaal geeft, maar niet vertelt wat het ermee moet doen? Misschien wordt een doek ineens een schilderij. Een stuk speksteen verandert in een kunstwerk. Water wordt verf. En een eenvoudig plateau wordt een plek waar eindeloos geëxperimenteerd, ontdekt en onderzocht kan worden. Precies dát is het idee achter OWN, de nieuwe eigen productlijn van het KiMu Kinderkunstmuseum in Amsterdam Noord. Een collectie duurzaam speelgoed en creatief materiaal waarmee kinderen vooral één ding krijgen: de ruimte om zelf te ontdekken wat er allemaal mogelijk is. En eerlijk? Dat vinden wij een ontzettend mooie gedachte! Benieuwd waarom?
Niet het eindresultaat, maar de ontdekkingsreis
Als ouders zijn we vaak gewend om speelgoed te kopen waarbij eigenlijk al een beetje vaststaat wat je ermee kunt doen. Een puzzel heeft een oplossing, een knutselpakket heeft een voorbeeld en een spel heeft spelregels. Maar kinderen hebben natuurlijk helemaal niet altijd behoefte aan een vooraf bedacht eindresultaat. Soms willen ze gewoon voelen, proberen, combineren, opnieuw beginnen en kijken wat er gebeurt.
Dat is precies waar de productlijn OWN van het KiMu Kinderkunstmuseum om draait. De materialen hebben geen vaststaande gebruiksaanwijzing en vertellen een kind niet: “Dit moet je hiermee maken.” In plaats daarvan ontstaat er ruimte voor eigen ideeën, fantasie en onderzoek. Een stuk materiaal kan vandaag iets heel anders zijn dan morgen. En dat vinden wij misschien wel het leukste eraan.
Wat is open-einde-speelgoed eigenlijk?
De term open-einde-spel klinkt misschien een beetje ingewikkeld, maar eigenlijk is het concept heel eenvoudig. Het speelgoed heeft geen vast doel of één juiste manier waarop je ermee kunt spelen. Het kind bepaalt zelf wat het materiaal wordt en hoe het gebruikt wordt. Een doek kan bijvoorbeeld een schilderij worden, maar misschien ook een ondergrond voor een waterspel, een landschap voor speelgoeddiertjes of gewoon een plek om met water te experimenteren.
Er is geen goed of fout.
En juist daardoor kunnen kinderen hun eigen creativiteit volgen. Dat betekent bovendien dat hetzelfde materiaal bij verschillende leeftijden telkens weer nieuwe mogelijkheden kan bieden. Een jong kind ontdekt misschien vooral door te voelen en te experimenteren, terwijl een ouder kind steeds ingewikkeldere ideeën bedenkt en uitvoert.
Ontdekken met je zintuigen
Wat ons ook aanspreekt aan OWN is de nadruk op zintuiglijk ontdekken. Kinderen leren namelijk niet alleen door te kijken of door iets uitgelegd te krijgen. Ze willen voelen, bewegen, kneden, gieten, stapelen, proberen en ervaren. Wat gebeurt er als je water op een doek laat vallen? Hoe voelt speksteen wanneer je eraan werkt? Wat gebeurt er wanneer je verschillende materialen met elkaar combineert? En wat als iets helemaal niet lukt zoals je vooraf bedacht had? Ook dát is leren.
Door zelf te experimenteren ontwikkelen kinderen niet alleen hun creativiteit, maar oefenen ze ondertussen allerlei andere vaardigheden. Denk aan concentratie, fijne motoriek, probleemoplossend denken en het vermogen om zelf keuzes te maken. Eigenlijk is spelen op deze manier één grote ontdekkingsreis.
Een waterspeldoek waarop water verandert in kunst
Eén van de producten uit de OWN-collectie van het KiMu Kinderkunstmuseum is het waterspeldoek. Wij vinden dit meteen zo’n mooi voorbeeld van hoe eenvoudig een idee kan zijn. Kinderen kunnen met water tijdelijke tekeningen en schilderijen maken. Geen verfpotten die omvallen en geen zorgen over vlekken: gewoon water en ontdekken maar. En het leuke is natuurlijk dat de kunstwerken tijdelijk zijn. Wat vandaag ontstaat, verdwijnt uiteindelijk weer.
Daarmee wordt het maken zelf belangrijker dan het bewaren van het eindresultaat. En misschien is dat voor ons als volwassenen soms ook wel een mooie les: niet alles hoeft permanent te zijn om waardevol te zijn.
Experimenteren met het experimenteerplateau
Ook het experimenteerplateau past helemaal binnen deze filosofie. Het is bedoeld om te onderzoeken met zowel vloeibare als vaste materialen. Kinderen kunnen kijken, voelen, combineren en ontdekken wat er gebeurt. Wat gebeurt er als je iets toevoegt? Wat verandert er wanneer je meer of minder gebruikt? Kun je iets laten bewegen? Kun je iets stapelen of juist laten oplossen? Voor volwassenen lijkt het misschien een simpele activiteit, maar voor kinderen kan zo’n experiment een hele wereld openen.
En misschien is het juist leuk om als ouder niet meteen het antwoord te geven. In plaats van: “Kijk, dit gebeurt omdat…” kun je ook vragen: “Wat denk jij dat er gaat gebeuren?” Zo wordt spelen ineens een klein wetenschappelijk onderzoek.
Zelf beeldhouwen met de beeldhouwset
Voor kinderen die graag met hun handen werken is er bovendien een beeldhouwset waarmee ze speksteen kunnen bewerken. Hoe bijzonder is het om kinderen kennis te laten maken met een echt materiaal en ze vervolgens zelf te laten ontdekken wat ze ermee kunnen? Het gaat niet alleen om het uiteindelijke beeld dat ontstaat. Het gaat om het proces: voelen, kijken, vormen, aanpassen en steeds opnieuw beslissen.
En natuurlijk mag een kunstwerk er uiteindelijk totaal anders uitzien dan je vooraf bedacht had. Sterker nog: dat is misschien juist de bedoeling.
Een atelier dat overal mee naartoe kan
Een ander product waar wij enthousiast van worden (en zelf in huis hebben – YES!) is de ateliertas. Zoals de naam al doet vermoeden, is dit eigenlijk een compleet draagbaar atelier. De tas bevat hoogwaardige teken-, schilder- en experimenteermaterialen waarmee kinderen op verschillende plekken creatief aan de slag kunnen. En dat past natuurlijk perfect bij op avontuur met kids gaan!
Want creativiteit hoeft helemaal niet aan de keukentafel plaats te vinden. Neem de ateliertas mee naar buiten, naar een vakantiehuisje, de tuin, het bos of misschien wel tijdens een dagje weg. De omgeving kan vervolgens onderdeel worden van het creatieve proces.
- Wat zie je?
- Wat kun je verzamelen?
- Welke kleuren vind je in de natuur?
- Welke vormen vallen je op?
Zo wordt de wereld om je heen vanzelf een inspiratiebron.
Ook voor de allerkleinsten
OWN én het KiMu Kinderkunstmuseum is er bovendien niet alleen voor grotere kinderen. De collectie van het KiMu Kinderkunstmuseum bevat producten voor verschillende leeftijden, waaronder kraammanden voor de allerkleinsten. Ook daar vinden we de gedachte achter de collectie mooi: kinderen hoeven niet altijd vermaakt te worden. Ze mogen ook zelf ontdekken. Een baby die een materiaal voelt, kijkt naar een vorm of ontdekt wat er gebeurt wanneer hij of zij iets vastpakt, is al volop aan het leren.
Het KiMu Kinderkunstmuseum
OWN komt voort uit de pedagogische visie van KiMu Kinderkunstmuseum en Kleinlab Kinderopvang. KiMu opende in maart 2026 de deuren in Amsterdam Noord en richt zich op kunst en creativiteit vanuit het perspectief van het kind. En dat is misschien wel het meest bijzondere. In het KiMu Kinderkunstmuseum draait het namelijk niet alleen om het uiteindelijke kunstwerk.
De openingstentoonstelling Parallelle Processen (nu te zien bij het KiMu Kinderkunstmuseum) laat bijvoorbeeld werk zien van bijna zeventig kinderen en drie hedendaagse kunstenaars: Brian Elstak, Willem Harbers en Roos van Haaften. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar wat iemand gemaakt heeft, maar vooral naar hoe iemand denkt, onderzoekt, leert en creëert. En dat sluit natuurlijk naadloos aan bij OWN.
Wat kunnen wij als ouders hiervan leren?
Misschien wel dat we soms wat minder hoeven te sturen. We hoeven niet altijd een activiteit klaar te zetten met drie stappen en een voorbeeld dat precies gevolgd moet worden. We mogen ook gewoon eens een materiaal op tafel leggen en zeggen: “Wat zou jij hiermee kunnen doen?”
En vervolgens afwachten. Want kinderen zitten boordevol ideeën.
Misschien wordt het iets waarvan je nooit had bedacht dat het mogelijk was. Misschien mislukt het compleet. Misschien verandert het plan na vijf minuten. Misschien ontstaat er helemaal niets. Ook dat is oké. Want bij open-einde-spel is het proces het avontuur.
Creativiteit begint bij nieuwsgierigheid
Wat ons betreft is OWN daarom veel meer dan een nieuwe speelgoedlijn. Het is een uitnodiging. Een uitnodiging om kinderen serieus te nemen in hun ideeën. Om ze de tijd te geven om te onderzoeken. Om niet meteen een antwoord te geven. Om ruimte te laten voor fantasie en om nieuwsgierigheid te zien als iets waardevols op zichzelf.
En misschien kunnen we daar als volwassenen ook nog iets van leren. Want wanneer heb jij voor het laatst iets gedaan zonder precies te weten wat het eindresultaat zou worden? Precies. Dus laat die verf maar komen, pak een beetje water, geef kinderen een stuk materiaal en kijk eens wat er gebeurt. Want het mooiste avontuur begint soms met helemaal geen plan.
Meer ontdekken?
Ben je nieuwsgierig geworden naar OWN en het KiMu Kinderkunstmuseum? In de museumwinkel van het KiMu Kinderkunstmuseum vind je naast de eigen productlijn ook andere soorten open-einde-speelgoed, boeken en creatieve materialen. De museumwinkel is ook toegankelijk zonder dat je het KiMu Kinderkunstmuseum bezoekt. En wist je dat er ook een selectie van de OWN-collectie verkrijgbaar is via de website van KiMu? Een aanrader dus!
Wij zijn in ieder geval heel benieuwd welke creatieve avonturen kinderen met OWN gaan beleven!
